At ve insan ilişkisi, Orta Asya’da altı bin yıl önce başlayan ve günümüze kadar devam eden bir serüvendir. Bu serüvenin tarflarından biri olan at için hız, estetik ve gücün bir canlıda simgeleştiği belki de tek varlık demek heralde abartılı olmasa gerek...
Merhum Necip Fazıl’ın dediği gibi; atı ne hayvanat ilmi, ne iktisat, ne askerlik, ne de spor ve yarışçılık bakımından tek tek veya toplu olarak izah mümkün değildir...
Üstad’ın tarifi ettiği gibi, at cansızlar âleminden bitkilere, bitkilerden hayvanlara, hayvandan insana ve insandan da sonsuzluğa uzanan gelişimin en çilekeş memuru ve ebediyet fatihi insanın göz ve estetik planında, bütün çizgileri, hareketleri ve kabiliyetleriyle en ihtişamlı kahramanlık sembolüdür.
Tarihsel süreçte yetiştirme yönü ve amacı her ne kadar değişikliğe uğramışsa da; at ve atçılık her dönemde farklı amaçlar doğrultusunda önemini korumuştur, şüphesiz, korumaya da devam edecektir.
İnsanoğlu atı muhteşem özelliklerini keşfeder etmez kontrolü altına almış ve onu binlerce yıldan beri kendi hizmetinde kullanmıştır. Onunla uzun mesafeleri katetmiş, üstünde savaşlar kazanmış, tarlasında onunla üretmiş, yükünü ona çektirmiş, ulaşılmaz engelleri asırlarca onunla aşmıştır.
Türk Milleti ile atın birlikteliği ise tarihin her döneminde medeniyetin yayılmasında bir simge olmuştur. Bu birliktelik Türklerin yeni yurtlar edinmesinde, Anadolu kapılarının açılmasında, Viyana kapılarına dayanılmasında temel faktör olmuştur.
Anadolu’nun kayısı diyarı Malatya da atı sevmiş, atı geliştirmiştir. Sultansuyu harasında yüz elli yıldan beri nice küheylenlar, seklaviler, manekiler yetiştirilmiştir.
Günümüzde de ise önemli bir sektör olarak varlığını sürdüren atçılık en fazla atlı sporlara hizmet etmektedir. Birçok insan bu sektörden para kazanmaktadır. Türkiye’nin yıllık atçılık ve atlı sporlar geliri 800 milyon Euro civarında olup bu gelirin üst seviyelere çıkarılması hedeflenmektedir. Fransa’nın sadece atçılıktan elde ettiği gelir ise 7-8 milyar Eurodur.
Atçılık ve atlı sporların dünyada ve Türkiye’de bir sektör olduğu ve ülke sosyo-ekonomik yapısına büyük katkı sağladığı bir gerçektir.
Zihinsel ve bedensel engelli bireylerin tedavisinde yararlanılan atla tedavi de atın günümüzdeki en önemli rollerinden birisidir. Hippoterapi başta olmak üzere, birbirinden farklı altı yöntemle yapılan atla tedavi Türkiye’de son yıllarda gelişme eğilimindedir. Malatya Turgut Özal Üniversitesi At Atçılık ve Atlı Sporlar Uygulama ve Araştırma Merkezi (TATUAM) bu konuya önem vermektedir.
Atı ve atçılığı geliştirecek her girişim kültürel mirasa sahip çıkmak ve ülkemizin gelişmesine katkı yapmak anlamına gelmektedir.
Zira altı bin yıldır Türk tarih, kültür ve yaşamının bir parçası olan at, atçılık ve atlı sporlar ile ilgili çağdaş ve bilimin tüm evrensel bileşenlerinin göz önünde tutulduğu bir altyapı üzerinde üretimden eğitime yapılacak her çalışma Türkiye’nin bir kazancıdır.
Malatya Turgut Özal Üniversitesi çeşitli akademik, sosyal ve sportif yapılar oluşturarak bu sektörü geliştirecek çabalar sergilemektedir. Aynı zamanda tarihin derinliklerinden günümüze ulaşan Malatya’nın atçılık kültür ve bilgi birikimini bilimsel bir anlayışla geleceğe taşımaktadır. Battalgazi Meslek Yüksekokulu Atçılık ve Antrenörlüğü Ön Lisans Programı, TATUAM, Malatya Turgut Özal Üniversitesi Binicilik Topluluğu kan taşıyan damarlar olarak faaliyet sürdürmektedir.
Ülkemizde atçılık ve atlı sporlar sektöründen direkt olarak 40 bin, dolaylı olarak da 200 bin kişi yarar sağlarken son 25 yılda Türkiye Jokey Kulübü tarafından devlete ödenen vergi miktarı 9 milyar dolardır. Dünya atçılığında prim yapan İngiliz atlarının ithalatı için Türkiye’nin harcadığı para yıllık 2 milyon dolardır. Bu rakam ve bilgiler ışığında at, atçılık ve atlı sporların bir sektör olduğu ve ülke sosyo-ekonomik yapısına büyük katkı sağladığı bir gerçektir.
Tarihsel Süreç (2011-2018 yılları)
Sektörün gelişimine katkı sağlamak amacıylaİnönü Üniversitesi bünyesinde;
- Atçılık ve Antrenörlük Önlisans Programı (Akçadağ Meslek Yüksekokulu bünyesinde) 2011 yılında,
- İnönü Üniversitesi At, Atçılık ve Atlı Sporlar Uygulama ve Araştırma Merkez (ATUAM)2014 yılında,
- Atlı Sporlar ve Binicilik Tesisi 2015 yılında,
- İnönü Üniversitesi Atçılık ve Binicilik Topluluğu (ATBİN) 2015 yılında kurulmuştur.
Atçılık ve Antrenörlük Önlisans programı ile Atlı Sporlar ve Binicilik Tesisi 2018 yılı Ekim ayında Malatya Turgut Özal Üniversitesine devredilmiştir.
Tarihsel Süreç (Ekim 2018’den itibaren)
- Malatya Turgut Özal Üniversitesine (MTÜ) devredilen Atçılık ve Antrenörlük Önlisans Programı, Akçadağ Meslek Yüksekokulu bünyesinde faaliyetine devametmektedir.
- 16 Temmuz 2019 Tarihli ve 30833 Sayılı Resmî Gazete yayımlanan yönetmelikle kurulan Malatya Turgut Özal Üniversitesi Atçılık ve Atlı Sporları Uygulama ve Araştırma Merkezi (TATUAM) faaliyetine devam etmektedir.
- Gençlik ve Spor Bakanlığına 2019 yılında sunulan proje kapsamında Spor Toto’dan aktarılan 1.350.000 TL bütçe ile 2020 yılında onarılan MTÜ Atlı Sporlar ve Binicilik Tesisi faaliyetine devam etmektedir.
- 2019 yılında kurulan MTÜ Atçılık ve Binicilik Topluluğu (ATBİN) faaliyetine devam etmektedir.